Կիրակի, 25.07.2021, 05:33
Ցանկ
Հարցումներ
Քանի տարեկան եք
Всего ответов: 12747
Օնլայն-Օֆլայն

Онлайн всего: 1
Гостей: 1
Пользователей: 0
Մուտքի ձև
free counters
Главная » 2013 » Նոյեմբեր » 24 » ՏԻԳՐԱՆ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆՑԻ ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑԸ
01:03
ՏԻԳՐԱՆ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆՑԻ ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑԸ

Տիգրան Պետրոսյանց. «Տեղանունների կեղծման մեջ քաղաքական ենթատեքստ կա»

11:48 / 23.11.2013

Տեղանքի անունները, որով տվյալ տարածքը ճանաչվում է աշխարհի կողմից, շատ կարևոր են: Տեղանունը ոչ միայն անուն է, այն պատմական ինֆորմացիա է և իր մեջ քաղաքական լուրջ ենթատեքստ ունի: Պատմաբան Տիգրան Պետրոսյանցը, ով բազմաթիվ գրքերի ու հրապարկումների հեղինակ է, արցախյան գոյամարտի մասնակից, իսկ այժմ աշխատում է Խաչատուր Աբովյանի անվան Մանկավարժական համալսարանում, չի կարողանում ներել այն պատմաբաններին ու հնագետներին, ովքեր գիտակցաբար կամ՝ ոչ փոխում կամ կեղծում են մեր տեղանունները և իրադարձություների անունները` դրանով քար նետելով մեր պատմության գլխին: Մեզ հետ զրույցում Տիգրան Պետրոսյանցը ներկայացնում է աղավաղված անունների մի փոքր մասը միայն:


«Մենք իրավունք չունենք տեղանունները թարգմանել: Մեր բոլոր բնակավայրերն ունեն պատմական անուններ, պարզապես պիտի վերականգնել այդ անունները: Թարգմանելու քաղաքականության տակ շատ վատ բան կա թաքնված: Երբ մենք փորձում ենք թարգմանել անթարգմանելին, դրա տակ քաղաքական բաղադրիչ ենք դնում` նայած ում համար ինչն է ձեռնտու և ում պատվերն է կատարվում:

Մատենադարանի 1644 թ-ի ձեռագրում հիշատակարան կա Ապարանի շրջանի բնակավայրերի անունների վերաբերյալ, մի կողմում հայերեն անվանումներն են, մյուս կողմում գրված է օտարալեզու` հիմնականում թուրքերեն, անվանումները: 1933թ-ին, երբ Հայաստանում խնդիր էր դրվել անունների վերականգման, հայացման, հեղինակներն այդ ձեռագրում նշված անունների մի մասը վերականգնել են այնպես, ինչպես եղել է պատմական տարբերակում, մի մասին, գուցե քաղաքական ենթատեքստով, այլ անուններ են տվել: Նայեք` բնակավայրերից մեկը 7-րդ դարից հիշվում է որպես Եղիպատրուշ, որտեղ ծնվել է Եսայի կաթողիկոսը, ով 8-րդ դարի արաբական արշավանքների ամենածանր շրջանում եղել է Հայոց կաթողիկոս:  Միայն նրա համար, որ փաստացի այդ գյուղը կաթողիկոսի գյուղն է, հակաքրիստոնեական նկատառումներով, գյուղի Եղիպատրուշ անունը չեն վերականգնել, այլ կոչել են Մռավյան` Հայաստանի խորհրդայնացման մեջ մեծ դեր ունեցած գործչի անունով: 1990 թվականին Ապարանի գործադիր կոմիտեում, որպես շրջխորհրդի պատգամավոր, ես հարց բարձրացրեցի և հասա նրան, որ շրջխորհուրդը որոշում կայացրեց վերականգնել Եղիպատրուշ անունը: Հաջորդը. Կիրակոս Գանձակեցին գրում է, որ 1254-55 թթ. Կիլիկիայի հայոց թագավոր Հեթումը մեկնում էր Կարակորում: Նա և՛ գնալուց, և՛ վերադառնալուց մնացել է Վարդենիս գյուղում: Կիրակոս Գանձակեցու մոտ կարդում ենք` «Գյուղս առ ոտն Արագածու, հանդեպ լեռին Արայի, որ կոչի Վարդենիս»: Այսինքն` մենք ունենք պատմական տեղեկություն` պատմական` Վարդենիս  անվան վերաբերյալ: 1644 թ-ի տվյալ փաստաթղթում գյուղը վերանվանվել է Գյուլուջա: Կատարվել է ուղղակի թարգմանություն` հայերենից թուրքերեն: 1933-ին գյուղի իրական` Վարդենիս անունը վերադարձվել է: Այս պարագայում կրոնական ու քաղաքական ենթատեքստ չի եղել ու անունը վերադարձվել է: Բայց դրա կողքին Ալի Քուչակ գյուղը, որ Մատենադարանի ձեռագրում Ճերմակ վանք է կոչվել, չի փոխվել ու մնացել է Քուչակ: Երևի նույն կրոնական ենթատեքստով չեն դրել Ճերմակ վանք, Քուչակի առաջին Ալին ջնջել են, թողել են Քուչակ: Ինչքան էլ փորձենք արհեստականորեն կապել Նահապետ Քուչակի հետ, չի ստացվի: Պարզապես, չեն ուզեցել վերականգնել Ճերմակ վանք անունը, իսկ այնտեղ կա վանք, որը բաց գույնի քարով է շարված: Դրանից մի 3 կմ հեռու կա գյուղ, որը սևքար եկեղեցի ունենալու համար կոչվել է Ղարաքիլիսա, որ նշանակում է Սև վանք: Հիմա տեսնենք, թե ի տարբերություն մեզ, ինչ է անում թշնամին. նա, երբ տարածք է  վերցնում, առաջին հերթին սպանում է անունները, ոչ մարդկանց: Եթե դու անունները սպանեցիր, մշակութային կոթողն էլ արհեստականորեն ստանում է այլ անուն: Մեր այդ թշնամին դարձել էր Արևելյան Հայաստանի տերը, որի թվում նաև Ապարանի գավառն էր: Նա անմիջապես անվանափոխություն էր արել: 1644 թ-ի փաստաթղթում այդ գավառի բնակավայրերի անունները օտարացվել են: Օտարացվել են օտարի ձեռքով, բայց ինձ համար անհասկանալի է մեր պատմաբանների մոտեցումը: Տեսեք` մեր 2 հարևաններն էլ տեղանունները փոխում են և փոխելուց հետո երբեք չեն հիշում, որ այն ունեցել է հին անուն: Ո՛չ նրանց ճարտարապետը, ո՛չ նրանց պատմաբանը, ո՛չ նրանց գրականագետը երբևէ որևէ տեղ չեն ասում, որ Այղրդաղը նախկինում կոչվել է Արարատ: Այսինքն` մարդկանց մոտ ասոցիացիա չի ստեղծվում, որ դա այլ ժամանակներում այլ ժողովրդի է պատկանել և Աստվածաշնչից սկսած կոչվել է Արարատ անունով: Մեր պատմաբաներն, ընդհակառակը, առաջին հերթին հիմնվում են օտար անունի վրա: Ինչի՞ եղբայր, մի հարցնող լինի, դու ի՞նչն ես կեղծում, երբ կիրառում ես իրական անունը: Եթե ասես Ապարանի հերոսամարտ, ոչ թե Բաշ-Ապարանի`պատերազմի տե՞ղն ես կեղծում, թե՞ ժամանակը: Ինչու՞ պիտի գրվի Բաշ-Ապարանի ճակատամարտ: Ապարան անունը գոյություն է ունեցել 9-րդ դարից: Բաշը էլի 1644 թվին է կպցվել որպես գյուղերի գլուխ` Ապարանի գավառի գլխավոր գյուղ: Հարգելի պատմաբան, որ գրես Ապարանի ճակատամարտ, քարտեզի վրա դրա տեղը կփոխվի՞: Չէ, պիտի գրեն Բաշ-Ապարան, որ թուրքը ասի` այ տեսե՛ք, էդ Բաշ-Ապարանն իմն էր, հայերը եկան գրավեցին: Նույն ձևով գրում են` Ղարաքիլիսայի ճակատամարտ: Բայց այդ տեղանքը Վանաձոր է կոչվում չէ՞, գրեք Վանաձորի հերոսամարտ, որ նույն խնդիրը չառաջանա: Սա մեր պատմաբանների թշնամությունն է հայ ժողովրդի ու նրա պատմության հանդեպ: Անցնենք Պղնձահանքին, որ Ալավերդի է կոչվում: Պատմական Պղնձահանքը ո՞նց դարձրին Ալավերդի: Հիմա ոչ մի կերպ չենք կարողանում համոզել ո՛չ պատկան մարմիններին, ո՛չ ժողովրդին, որ Ալավերդին դառնա Պղնձահանք: Այդ  բնակավայրում անտի ժամանակներից պղինձ է արտադրվել` 4-5 հազար տարի: Հիմա զարմանալի է, որ ոչ ոք չի ուզում հրաժարվել Ալավերդի անունից, որ նշանակում է ալլահի վերդի` ալլահի որդի: Սիրելիներս, ի՞նչ եք ուզում էդ ալլահից, Պղնձահանքի ի՞նչը ձեզ դուր չի գալիս:

Նույնկերպ մեր վզին փաթաթվեց Ուրարտու տերմինն` իր բոլոր վատ հետևանքներով: Չի եղել ո՛չ Ուրարտու, ո՛չ ուրարտական ազգ, ո՛չ էլ ուրարտական մշակույթ, եղել է Հայկական Արարատյան թագավորություն: Նրանք, ովքեր պաշտում են Ուրարտուն և այսօր էլ պաշտպանում են այդ տեսակետը, մեր ազգի հետ որևէ կապ չունեն, թող ինձ դատի տան այս խոսքերի համար: Իրենք հայ չեն ու հայ ազգի հետ կապ չունեն, իրենք սնվում են օտարի փողով, իրենք ապահովում են օտարի ներկայությունը մեր պատմության մեջ: Իսկ Ուրարտուն և ուրարտական պատմությունը հորինվեց օտարների կողմից: Մենք չունենիք անկախություն, մեր պատմությունը օտարներն էին կերտում, և այդ օտարներին Խորենացին պիտի թշնամի թվար, որովհետև նա միակն է, որ աշխարհակալ հայ ժողովրդի պատմություն է տալիս: Պայքարը սկսվեց նախ նրա դեմ, որովհետև նրան պիտի բացառեին, որ բացառեին նաև, որ այս տարածքը հայկական է և այստեղ հայեր են ապրել: Իհարկե, այստեղ պետք է ոչ այնքան թուրքերին տեսնել, որքան հրեաներին` Նիկովսկի, Դյակունով, Պետրովսկի` սա ռուսական թևի հրեաներն էին, սրանց միացան և եվրոպակա թևի հրեաները: Նրանք հանեցին Խորենացու ներկայացրած ողջ ժամանակաշրջանները, իսկ երբ դու դա հանում ես, տեղն ինչ-որ բան պիտի դնես: Անմիջապես գտան` ինչ դնել: Ասորական տրանսկրիպտացիայում ա տառ չկա, Արարատի երկիրը ստացավ Ուրարտրի անունը: Եվ այստեղից էլ անմիջապես ստեղծեցին պետություն Ուրարտու անունով, ազգ` ուրարտու անունով, մշակույթ` ուրարտու անունով: Այսպես է ծնվել այդ կեղծիքը: Այս տեսակետը պաշտպանող հայ գիտնականները կոչումներ ստացել են այն ժամանակ, նրանց ձեռամբ: Նրանք էլ ո՞նց կարող են հրաժարվել իրենց ասածից, ո՞նց կարող են հերքել: Այս պայքարը բացառիկ քաղաքական պայքար է, այստեղ պատմության ու տեղանունի հարց չէ: Այս քաղաքական պայքարը տանում են մեր թշնամիները` մերոնց ձեռամբ: Միթե մենք այս անկախությունը նվաճեցինք, զոհերի գնով ձեռք բերեցինք, որ նորից ապրենք այն ժամանակների կանոնիկ ձևերով` ուրիշներինը մեզ վերագրելով, մերը՝ կեղծելով:

Просмотров: 1136 | Добавил: Mankavarj | Рейтинг: 5.0/80
Всего комментариев: 0
Имя *:
Email *:
Код *:
Փնտրել
Օրացույց
«  Նոյեմբեր 2013  »
ԵրկԵրքՉրքՀնգՈւբՇբԿր
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930
Արխիվ
Block title
Block content
ԿԱՅՔԻ ՕՊԵՐԱՏՈՐ ԱՐՄԵՆ ԷԴՈՒԱՐԴԻ ՄԿՐՏՉՅԱՆ.e-mail-armen193@mail.ru© 2021 Хостинг от uCoz